VIỆN DƯỢC HỌC BDU PHÂN LẬP THÀNH CÔNG NẤM NỘI SINH TỪ CÂY TẦM GỬI CÓ HOẠT TÍNH CHỐNG OXY HÓA MẠNH

Từ cây Tầm gửi đến chủng nấm nội sinh tiềm năng

Theo báo cáo nghiên cứu poster tại INTERNATIONAL CONFERENCE "Vietnam's Pharmaceutical Ecosystem Integration and Sustainable Development" do TS. Lê Văn Huấn cùng các cộng sự tại Viện Đào tạo và Nghiên cứu Dược học, Trường Đại học Bình Dương thực hiện, nghiên cứu tập trung khai thác hệ vi sinh vật nội sinh trên cây Tầm gửi (Dendrophthoe pentandra) ký sinh trên cây Bưởi tại Bình Dương.

Sau khi thu thập, mẫu thực vật được xác định chính xác tên khoa học bằng phương pháp giải trình tự gen vạch mã DNA rbcL, cho kết quả tương đồng 100% với dữ liệu trên cơ sở dữ liệu NCBI.

Tiếp đó, mẫu được xử lý khử trùng bề mặt và phân lập trên môi trường nuôi cấy thích hợp. Kết quả thu được 10 chủng nấm nội sinh, được ký hiệu từ L1 đến L10.

Qua quá trình sàng lọc, chủng L2 nổi bật với khả năng sinh trưởng và phát triển mạnh. Kết quả định danh bằng giải trình tự vùng gen nrITS, kết hợp phân tích cây phát sinh chủng loại, xác định chủng L2 là Daldinia eschscholtzii với độ tương đồng 100%, mã truy cập NCBI: MZ270646.1.

Hoạt tính chống oxy hóa nổi bật ngay ở cao chiết thô

Sau khi được định danh, chủng nấm Daldinia eschscholtzii (L2) được nuôi lên men trên môi trường gạo bán rắn trong 30 ngày ở 30°C. Sinh khối và môi trường lên men sau đó được tiến hành chiết bằng dung môi ethyl acetate (EtOAc) để thu cao chiết.

Hoạt tính chống oxy hóa của cao chiết được đánh giá thông qua phương pháp dọn gốc tự do ABTS. Kết quả cho thấy cao chiết EtOAc của chủng nấm L2 có hoạt tính chống oxy hóa đáng chú ý, với:

• IC₅₀ = 5,24 µg/mL đối với cao chiết D. eschscholtzii.
• IC₅₀ = 1,806 µg/mL đối với Vitamin C được sử dụng làm chất đối chứng.

Giá trị IC₅₀ càng thấp thể hiện khả năng dọn gốc tự do càng mạnh. Như vậy, mặc dù chưa trải qua quá trình phân đoạn và tinh chế, cao chiết thô từ chủng nấm L2 đã thể hiện hoạt tính chống oxy hóa tương đối mạnh, khi so sánh với chất chuẩn Vitamin C.

Đáng chú ý, kết quả TLC-ABTS cũng ghi nhận các vệt làm mất màu gốc tự do ABTS trên bản sắc ký, góp phần khẳng định sự hiện diện của các hợp chất có khả năng chống oxy hóa trong cao chiết.
 

Tiềm năng khai thác nguồn hoạt chất từ nấm nội sinh

Kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa trong việc phát hiện một chủng nấm nội sinh có hoạt tính sinh học tiềm năng mà còn gợi mở hướng tiếp cận mới trong tìm kiếm và phát triển nguồn nguyên liệu cho nghiên cứu dược phẩm.

Việc khai thác các hợp chất có hoạt tính sinh học từ nấm nội sinh thông qua công nghệ nuôi cấy và lên men vi sinh có nhiều ưu điểm. Nguồn nguyên liệu có thể được chủ động sản xuất trong điều kiện kiểm soát, hạn chế sự phụ thuộc vào việc thu hái trực tiếp từ tự nhiên, đồng thời góp phần giảm áp lực khai thác nguồn dược liệu và bảo tồn đa dạng sinh học.

Đặc biệt, nấm nội sinh được xem là một nguồn tiềm năng của nhiều nhóm chất chuyển hóa thứ cấp. Vì vậy, việc phát hiện hoạt tính chống oxy hóa mạnh ở chủng Daldinia eschscholtzii L2 là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, phân lập và xác định các hợp chất chịu trách nhiệm cho hoạt tính sinh học này.

Tiếp tục hướng tới phân lập hợp chất tinh khiết

Trên cơ sở kết quả sàng lọc ban đầu, Viện Đào tạo và Nghiên cứu Dược học – Trường Đại học Bình Dương dự kiến tiếp tục nghiên cứu theo hướng phân đoạn và tinh chế các hợp chất từ cao chiết của Daldinia eschscholtzii.

Các hợp chất phân lập được sẽ được tiếp tục xác định cấu trúc hóa học, đồng thời đánh giá và mở rộng nghiên cứu về các hoạt tính sinh học tiềm năng như kháng khuẩn, kháng viêm và độc tế bào.

Nếu đạt được những kết quả tích cực ở các bước nghiên cứu tiếp theo, chủng nấm nội sinh này có thể trở thành một nguồn nguyên liệu sinh học đáng quan tâm cho quá trình tìm kiếm các hợp chất tự nhiên có giá trị trong lĩnh vực Dược học.

THÔNG TIN NGHIÊN CỨU

Nhóm tác giả: Phan Ngọc Quỳnh Anh, Nguyễn Thị Minh Tiến, Trần Huỳnh Minh Nhút, Hoàng Anh Đào, Phạm Thị Mai, Lê Văn Huấn*.

Đơn vị: Viện Đào tạo và Nghiên cứu Dược học, Trường Đại học Bình Dương.

Liên hệ chuyên môn: TS. Lê Văn Huấn – lvhuan@bdu.edu.vn